SI Metrik Sistem ve Anglo-Sakson (İmparatorluk / ABD) Ölçü Birimleri Dönüşüm Matematiği
Küresel mühendislik, tapu/kadastro, dış ticaret, lojistik ve üretim süreçlerinde iki ana ölçüm sistemi karşılaşır: 10'luk tabana dayanan Uluslararası Birimler Sistemi (SI - Metrik Sistem: Metre, Kilogram, Litre, Metrekare) ve başta ABD, İngiltere ve havacılık/denizcilik sektörlerinde kullanılan İmparatorluk / US Customary Sistemi (İnç, Fit, Yarda, Mil, Pound, Ons, Galon, Akre).
1959 yılında imzalanan Uluslararası Yarda ve Pound Anlaşması ile Anglo-Sakson birimleri doğrudan metrik sistem üzerinden kesin katsayılara bağlanmıştır: 1 İnç (Inch) = tam 25.4 mm (2.54 cm), 1 Fit (Foot = 12 İnç) = tam 0.3048 metre ve 1 Pound (lb = 16 Ons) = tam 0.45359237 kilogram olarak sabitlenmiştir. Tapu ve tarım arazisi ölçümlerinde ise Türkiye'de yaygın kullanılan 1 Dönüm = 1 Dekar (daa) = 1.000 m² ve 1 Hektar (ha) = 10 Dönüm = 10.000 m² eşitlikleri esas alınır.
Uzunluk, Alan, Hacim ve Ağırlık Birimleri Kesin Mühendislik Katsayıları Tablosu
| Ölçü Kategorisi | Kaynak Birim (1 Birim) | Metrik (SI) Tam Karşılığı | Ters Dönüşüm Katsayısı |
|---|---|---|---|
| Uzunluk | 1 İnç (in / ") & 1 Fit (ft / ') | 2.54 cm / 30.48 cm (0.3048 m) | 1 m = 39.3701 inç = 3.28084 ft |
| Uzunluk | 1 Kara Mili (mi) & Deniz Mili (nmi) | 1.609,344 m / 1.852,00 m | 1 km = 0.621371 mil |
| Alan (Arazi) | 1 Dönüm (Dekar) & 1 Hektar (ha) | 1.000 m² / 10.000 m² (10 Dönüm) | 1 Acre (Akre) = 4.046,86 m² (~4 Dönüm) |
| Hacim (Sıvı) | 1 ABD Galonu (US gal) & İngiliz Galonu | 3.78541 Litre / 4.54609 Litre | 1 m³ = 1.000 Litre = 264.172 US gal |
| Ağırlık (Kütle) | 1 Pound (Libre - lb) & 1 Ons (oz) | 453.59237 Gram / 28.34952 Gram | 1 kg = 2.20462 lb = 35.274 oz |
Somut Örnek Hesaplama: Arazi Tapu Ölçümü ve İthal Ürün Kargo Ağırlığı
- Senaryo 1 (Tarla ve Arsa Alan Dönüşümü): Tapu kaydında yüzölçümü 3 Hektar 4 Dekar 250 Metrekare olarak görünen bir tarım arazisinin toplam kaç m² ve kaç dönüm olduğunu hesaplayalım:
3 Hektar =3 × 10.000 = 30.000 m²
4 Dekar =4 × 1.000 = 4.000 m²
Toplam Alan =30.000 + 4.000 + 250 =34.250 m² yani 34.25 Dönüm (Dekar). - Senaryo 2 (ABD'den İthal Edilen Ekipman Ağırlığı ve Boyutu): Teknik şartnamede ağırlığı 165 lbs (Pound) ve yüksekliği 5 ft 10 in (5 Fit 10 İnç) olarak verilen bir cihazın metrik karşılığı:
Ağırlık:165 lb × 0.45359237 =74.84 kg.
Yükseklik:(5 × 12) + 10 = 70 inç→70 × 2.54 cm =177.8 cm (1.778 m).
Sık Yapılan Hatalar ve Uzman İpuçları
- Normal Ons (Avoirdupois oz) ile Altın Onsu (Troy Ounce - ozt) Farkı: Günlük gıda ve kargo tartımlarında kullanılan standart 1 Ons 28.3495 gramdır. Ancak uluslararası altın, gümüş ve platin borsalarında kullanılan 1 Troy Ons (ozt) = 31.1034768 gramdır! Kıymetli maden hesabı yaparken bu %9.7'lik farka dikkat edilmelidir.
- ABD Galonu ile İngiliz (Imperial) Galonu Karışıklığı: Amerikan sıvı galonu 3.785 Litre iken, İngiltere ve Kanada'da karşılaşılan Imperial galon 4.546 Litredir (%20 daha büyüktür).