Apache .htaccess (Hypertext Access) Yönlendirme, Önbellekleme ve Güvenlik Mimarisi
.htaccess (Hypertext Access), Apache ve LiteSpeed web sunucularında ana sunucu yapılandırma dosyasına (httpd.conf) müdahale etmeye gerek kalmadan, dizin bazlı URL yeniden yazma (mod_rewrite), kalıcı yönlendirme, HTTP güvenlik başlıkları (mod_headers) ve sıkıştırma/önbellekleme (mod_deflate, mod_expires) kurallarını yürütmeyi sağlayan dağıtık yapılandırma dosyasıdır.
Teknik SEO açısından bir web sitesinin http://, https://, www ve non-www olmak üzere dört farklı varyasyonundan yalnızca birinin 200 OK döndürmesi, diğer üç varyasyonun ise tek bir adımda (Single-Hop 301 Moved Permanently) ana adrese yönlendirilmesi zorunludur. Aksi takdirde arama motoru botları siteyi dört ayrı kopya (duplicate host) olarak tarar ve sayfa otoritesi (PageRank / Link Equity) parçalanır.
Temel .htaccess Modülleri, Bayraklar (Flags) ve SEO Etkileri Tablosu
| Apache Modülü / Direktif | Kullanılan Kural / Bayrak | HTTP Durum / Başlık | SEO ve Performans İşlevi |
|---|---|---|---|
| mod_rewrite (SSL & Alan Adı) | [R=301,L] (Redirect & Last) |
301 Moved Permanently |
Eski URL'nin tüm SEO otoritesini (%95-99) yeni URL'ye aktarır |
| mod_rewrite (SEO Dostu URL) | [QSA,L] (Query String Append) |
Dahili yönlendirme (200 OK) | /urun/telefon isteğini arka planda index.php'ye iletir |
| mod_expires (Tarayıcı Cache) | ExpiresByType image/webp "access plus 1 year" |
Cache-Control: max-age=31536000 |
Tekrar gelen ziyaretçilerde statik dosyaları diskten anında yükler |
| mod_deflate (Gzip Sıkıştırma) | AddOutputFilterByType DEFLATE text/html |
Content-Encoding: gzip |
HTML, CSS, JS ve SVG boyutunu ağ transferinde %70-%80 küçültür |
| Dizin ve Dosya Güvenliği | Options -Indexes |
403 Forbidden |
İçinde index dosyası olmayan klasörlerin listelenmesini kapatır |
Somut Örnek Uygulama: Yönlendirme Zincirini (Redirect Chain) Önleyen Tek Adımlı 301 Kuralı
Birçok sitede önce HTTP'den HTTPS'ye, ardından ikinci bir kuralla www'dan non-www adresine yönlendirme yapılır: http://www.site.com → https://www.site.com → https://site.com. Bu 2 adımlı zincir (Redirect Chain) hem mobil açılış süresine 150-300 ms ek gecikme bindirir hem de tarama bütçesini (Crawl Budget) tüketir. İki koşulu [OR] bayrağıyla birleştirerek tek adımda çözen optimal kod şudur:
RewriteEngine OnRewriteCond %{HTTPS} off [OR](Eğer bağlantı HTTPS değilse VEYA)RewriteCond %{HTTP_HOST} ^www\. [NC](Alan adı www. ile başlıyorsa)RewriteRule ^ https://pagus.net%{REQUEST_URI} [R=301,L,NE](Doğrudan tek adımda HTTPS ve www'suz hedefe 301 ile gönder)
Sık Yapılan Hatalar ve Uzman İpuçları
- 302 (Geçici) ile 301 (Kalıcı) Yönlendirmeyi Karıştırmak: Apache'de sadece
[R,L]yazarsanız varsayılan olarak 302 Found (Geçici Yönlendirme) uygulanır! 302 yönlendirmesinde Google eski URL'yi indekste tutmaya devam eder ve yeni sayfaya sıralama gücü aktarmaz. Kalıcı taşımalarda mutlaka[R=301,L]yazılmalıdır. - Kural Sıralaması (Rule Order):
.htaccessdosyası yukarıdan aşağıya doğru satır satır okunur. Özel sayfa 301 yönlendirmeleri daima en üstte, genel Front Controller (index.php) yönlendirmesi ise en altta yer almalıdır; aksi halde üstteki genel kural[L](Last) bayrağıyla işlemi bitireceği için alttaki 301 kuralları hiçbir zaman çalışmaz. - Hassas Yapılandırma Dosyalarını Koruma Altına Almak: Sunucu kök dizininde bulunan
.env,config.php,composer.jsonveya.gitklasörlerinin dışarıdan doğrudan URL yazılarak okunmasını engellemek için<FilesMatch "^(\.env|composer\.json|config\.php)"> Require all denied </FilesMatch>direktifi mutlaka eklenmelidir.