Tarihe Gün, Ay, Yıl veya İş Günü Ekleme ve Çıkarma Algoritması
Ticari senet (bono) ve çek vadelerinin belirlenmesi, kira sözleşmesi yenileme dönemlerinin takibi, medikal tedavi protokolleri, abonelik bitiş tarihleri ve idari itiraz sürelerinin hesaplanması, belirli bir başlangıç tarihine gün, hafta, ay veya yıl eklenmesini (ya da geriye doğru çıkarılmasını) gerektirir. Gregoryen (Miladi) takvimde ayların uzunluklarının sabit olmaması (28, 29, 30 ve 31 gün) nedeniyle "30 gün eklemek" ile "1 ay eklemek" hukuki ve matematiksel olarak birbirinden tamamen farklı sonuçlar üretir.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 92. maddesi ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 92. maddesi bu ayrımı açıkça düzenlemiştir: Süre gün olarak belirlenmişse, işlemin yapıldığı (tebliğ veya sözleşme) gün hesaba katılmaz ve süre son günün çalışma saati bitiminde dolar. Süre hafta veya ay olarak belirlenmişse, başladığı güne son hafta veya ayda tekabül eden günün mesai saati sonunda biter.
Hukuki, Ticari ve İdari Standart Vade Süreleri Tablosu
| İşlem / Mevzuat Konusu | Süre Tanımı | Hesaplama Yöntemi | Hafta Sonu / Resmi Tatil Kuralı |
|---|---|---|---|
| Ödeme Emrine İtiraz (İcra Hukuku) | 7 Gün | Takvim günü (Tebliğ günü hariç) | Son gün tatile gelirse ilk iş gününe uzar. |
| İstinaf / Temyiz Başvuru Süresi | 2 Hafta | Tebliğ gününe 2. haftada karşılık gelen gün | Tatile denk gelirse takip eden ilk iş günü biter. |
| Vergi/İdare Mahkemesi Dava Süresi | 30 Gün / 60 Gün | Takvim günü bazlı ileri sayım | Adli tatile veya resmi tatile rastlarsa süre uzar. |
| İşe İade Arabuluculuk Başvurusu | 1 Ay | Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 takvim ayı | Son ayda karşılık gelen gün yoksa ayın son günü biter. |
| Ticari Fatura / Çek Vadeleri | 30 / 60 / 90 / 120 Gün | Doğrudan takvim günü eklemesi | Ödeme günü tatilse TTK gereği ilk iş günü ibraz edilir. |
| Kamu İhale / Sözleşme Teslim Süresi | Örn: 45 İş Günü | Hafta sonu ve resmi tatiller atlanarak sayım | Yalnızca aktif çalışma günleri sayaçtan düşülür. |
Ay Sonu Taşma (Overflow) ve Artık Yıl Kuralları
Bir tarihe ay veya yıl eklendiğinde, hedef ayda başlangıç gününe karşılık gelen bir gün bulunmayabilir. Örneğin 31 Ocak 2026 tarihine 1 ay eklendiğinde, Şubat 2026 ayı 28 gün çektiği için "31 Şubat" diye bir tarih yoktur. Hem Türk Borçlar Kanunu md. 92/3 hem de ISO-8601 takvim standartlarına göre; "Sürenin bittiği ayda, başladığı güne karşılık gelen bir gün yoksa, süre bu ayın son günü sona erer." Dolayısıyla 31 Ocak + 1 Ay işlemi 3 Mart'ı değil, 28 Şubat (artık yıllarda 29 Şubat) tarihini verir. Buna karşılık 31 Ocak tarihine 30 gün eklendiğinde sonuç 2 Mart olur.
Somut Örnek Hesaplama Senaryosu
12 Mart 2026 Perşembe tarihinde imzalanan iki farklı sözleşmeden birincisinde teslim süresinin "90 takvim günü", ikincisinde ise "45 iş günü" olarak belirlendiğini varsayalım:
- Senaryo 1 (90 Takvim Günü Ekleme): Mart ayından kalan 19 gün + Nisan (30 gün) + Mayıs (31 gün) = 80 gün eder. Kalan 10 gün Haziran ayından eklenir ve vade tarihi 10 Haziran 2026 Çarşamba olarak bulunur.
- Senaryo 2 (45 İş Günü Ekleme): 12 Mart 2026'dan itibaren Cumartesi ve Pazar günleri ile Mart sonundaki Ramazan Bayramı (3,5 gün), 23 Nisan (1 gün), 1 Mayıs (1 gün) ve 19 Mayıs (1 gün) resmi tatilleri atlanarak yalnızca iş günleri sayıldığında, 45. iş günü 21 Mayıs 2026 Perşembe gününe denk gelir.
Sık Yapılan Hatalar ve Uzman İpuçları
Kıymetli evrak (bono ve çek) düzenlerken yapılan en kritik hata, vade tarihinin Cumartesi, Pazar veya resmi bayram gününe yazılmasıdır. Vade günü tatile denk gelen bir senedin protesto ve ibraz süresi tatili izleyen ilk iş gününe kaysa da, nakit akışı planlamasında 3-4 günlük gecikmeler yaşanır. Tarih ekleme işlemi yaptıktan sonra çıkan hedef tarihin haftanın hangi gününe (örneğin Cumartesi veya Pazar) denk geldiğini mutlaka kontrol ederek vadenizi Cuma veya Pazartesi gününe sabitlemeniz önerilir.