Gebelik Haftası, Trimester Dönemleri ve Tahmini Doğum Tarihi (Naegele Kuralı)
Obstetrik (kadın hastalıkları ve doğum) pratiğinde gebelik süresi, döllenmenin (konsepsiyon) gerçekleştiği günden değil, anne adayının Son Adet Tarihinin (SAT / LMP) ilk gününden itibaren hesaplanır. Bunun temel nedeni, yumurtlama ve döllenme anının klinik olarak tam saat ve gün bazında tespit edilmesinin güç olması, buna karşın son regl kanamasının başladığı ilk günün kesin olarak bilinmesidir. Standart bir insan gebeliği SAT başlangıcından itibaren 40 hafta (280 gün), gerçek döllenme (ovülasyon) anından itibaren ise 38 hafta (266 gün) sürer.
Alman kadın doğum uzmanı Franz Karl Naegele tarafından geliştirilen ve Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından standart kabul edilen Naegele Kuralı'na göre; 28 günlük düzenli menstrüel döngüye sahip bir kadında Tahmini Doğum Tarihi (TDT / EDD), son adet tarihinin ilk gününe 7 gün eklenip, 3 ay geriye gidilmesi ve 1 yıl ilave edilmesi (veya doğrudan $+280\text{ gün}$) ile bulunur. Eğer kadının ortalama döngü süresi 28 günden uzun veya kısaysa, yumurtlama günü değişeceği için formüle $(Döngü\ Süresi - 28)$ gün farkı eklenir.
Gebelik Trimester (Üç Aylık Dönem) ve Klinik Takip Tablosu
| Dönem (Trimester) | Hafta Aralığı | Gebelik Ayı Karşılığı | Kritik Fetal Gelişim ve Klinik Tarama Testleri |
|---|---|---|---|
| 1. Trimester (İlk Üç Ay) | 0+0 – 13+6. Hafta | 1., 2. ve 3. Aylar | Embriyonik organ gelişimi, kalp atışı tespiti (6. hf), İkili Tarama Testi ve ense kalınlığı ölçümü (11-14. hf). |
| 2. Trimester (İkinci Üç Ay) | 14+0 – 27+6. Hafta | 4., 5. ve 6. Aylar | Bebek hareketlerinin hissedilmesi, Üçlü/Dörtlü test (16-18. hf), Detaylı Ultrason (18-23. hf), OGTT Şeker Yükleme (24-28. hf). |
| 3. Trimester (Son Üç Ay) | 28+0 – 40+0. Hafta | 7., 8. ve 9. Aylar (+10 gün) | Akciğer olgunlaşması, hızlı kilo alımı, NST (Non-Stres Test) takibi, 32. haftada doğum izni başlangıcı (çoğulda 30. hf). |
Gebelik Haftası Okunuşu (Örn: 16+4 Hafta Ne Demektir?)
Kadın doğum uzmanları gebelik yaşını "ay" yerine "Tamamlanan Hafta + Gün" formatında ifade eder. Örneğin ultrason raporunda veya hesaplama sonucunda yer alan 16+4 hafta ifadesi; gebeliğin 16 tam haftasının bittiğini ve 17. haftanın içinde 4. günde (toplam $16 \times 7 + 4 = 116.$ günde) olunduğunu gösterir.
Somut Örnek Hesaplama Senaryosu
Son adet tarihinin ilk günü 10 Şubat 2026 olan ve ortalama menstrüel döngüsü 30 gün süren bir anne adayının 18 Mayıs 2026 tarihi itibarıyla gebelik haftasını ve muhtemel doğum tarihini hesaplayalım:
- Standart Naegele Hesabı (28 Günlük Döngü İçin): 10 Şubat 2026 + 7 gün = 17 Şubat; 3 ay çıkarıp 1 yıl eklediğimizde 17 Kasım 2026 bulunur.
- Döngü Süresi Düzeltmesi (30 Günlük Döngü): Döngü 28 günden 2 gün uzun olduğu için ($30 - 28 = +2\text{ gün}$) yumurtlama 2 gün geç gerçekleşmiştir. Tahmini Doğum Tarihi: $17\text{ Kasım} + 2\text{ gün} = \mathbf{19\text{ Kasım }2026}$.
- Güncel Gebelik Haftası (18 Mayıs İtibarıyla): 10 Şubat'tan 18 Mayıs'a kadar geçen 97 günden 2 günlük döngü farkı düşüldüğünde düzeltilmiş gebelik yaşı 95 gün, yani 13 Hafta + 4 Gün (13+4) olarak tespit edilir.
Sık Yapılan Hatalar ve Uzman İpuçları
Anne adaylarının en sık yaptığı hata, son adet tarihini girerken regl kanamasının bittiği günü seçmektir; oysa hesaplamada her zaman kanamanın başladığı ilk gün esas alınmalıdır. Ayrıca tüp bebek (IVF) tedavilerinde son adet tarihi yerine doğrudan embriyo transfer tarihi kullanılır: 3. gün embriyosu transfer edilmişse transfer tarihinden 17 gün ($14+3$), 5. gün (blastokist) embriyosu transfer edilmişse transfer tarihinden 19 gün ($14+5$) geriye gidilerek teorik SAT belirlenir ve üzerine 266 gün eklenir.