Kargo Desi (Hacimsel Ağırlık) ve Ücretlendirilecek Ağırlık (Chargeable Weight) Hesaplama Rehberi
Kargo desi ve hacimsel ağırlık hesaplama aracı; yurt içi kargo firmaları (Yurtiçi, Aras, MNG/DHL, Sürat, PTT, Hepsijet, Trendyol Express), uluslararası hava ekspres kuryeleri (DHL, FedEx, UPS, TNT) ve karayolu/deniz yolu nakliyecilerinin taşıma faturasını keserken kullandığı Desi (Desimetreküp) değerini kolinin En, Boy ve Yükseklik (cm) ölçülerinden hesaplayan ve Terazi Ağırlığı (kg) ile kıyaslayarak gerçek ücretlendirme ağırlığını belirleyen lojistik maliyet aracıdır.
Lojistikte Desi (Hacimsel Ağırlık) Formülü ve Bölen Katsayıları (/3000 vs /5000)
Kargo araçlarının ve kargo uçaklarının hem ağırlık (tonaj) sınırı hem de kasa hacmi (m³) sınırı vardır. Örneğin büyük bir kolide pamuk, yastık veya plastik avize gönderdiğinizde koli terazide sadece 2 kg gelir ancak kargo kamyonunda 15 kg'lık ağır bir demir kutu kadar yer kaplar. Bu adaletsizliği önlemek için lojistik sektöründe Hacimsel Ağırlık (Desi / Volumetric Weight) formülü uygulanır:
- 1. Yurt İçi Standart Kargo Desi Formülü (Bölen: 3.000):
Türkiye içi tüm standart kargo ve e-ticaret pazaryeri gönderilerinde kolinin santimetre (cm) cinsinden üç boyutu çarpılıp 3.000'e bölünür:
Yurt İçi Desi = [En (cm) × Boy (cm) × Yükseklik (cm)] / 3.000 - 2. Uluslararası Hava Kargo / IATA Desi Formülü (Bölen: 5.000):
Yurt dışı hava kargo ve ekspres kurye (DHL, FedEx, UPS) gönderilerinde IATA (Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği) standardı gereği bölen 5.000'dir (1 m³ = 200 kg baz alınır):
Uluslararası Hava Kargo Hacimsel Ağırlık (kg) = [En (cm) × Boy (cm) × Yükseklik (cm)] / 5.000 - 3. Ücretlendirilecek Ağırlık (Chargeable Weight) Kuralı:
Kargo şubesi koliyi hem kantarda tartar (Brüt Ağırlık - kg) hem de mezura/lazer ile ölçüp desisini hesaplar. Hangisi daha büyükse fatura o değer üzerinden kesilir:
Fatura Ağırlığı = MAX (Terazi Ağırlığı [kg], Hesaplanan Desi)
Standart E-Ticaret Koli Ebatları ve Yurt İçi / Yurt Dışı Desi Karşılaştırma Tablosu
E-ticaret operasyonlarında ve pazaryeri satışlarında en sık kullanılan standart oluklu mukavva koli ölçülerinin yurt içi (/3000) ve yurt dışı (/5000) desi karşılıkları aşağıda listelenmiştir:
| Standart Koli Ebadı (En × Boy × Yükseklik) | Tipik Kullanım Alanı | Koli Hacmi (cm³) | Yurt İçi Desi (/3000) | Yurt Dışı IATA (/5000) |
|---|---|---|---|---|
| 15 × 20 × 10 cm | Kozmetik, Takı, Cep Telefonu Aksesuarı | 3.000 cm³ | 1,00 Desi | 0,60 kg (1 kg) |
| 20 × 30 × 15 cm | Ayakkabı Kutusu, Kitap Seti, Tişört | 9.000 cm³ | 3,00 Desi | 1,80 kg (2 kg) |
| 30 × 40 × 25 cm | Küçük Ev Aletleri, Bot/Çizme, Çoklu Tekstil | 30.000 cm³ | 10,00 Desi | 6,00 kg |
| 40 × 50 × 30 cm | Orta Boy Çeyiz, Kahve Makinesi, Züccaciye | 60.000 cm³ | 20,00 Desi | 12,00 kg |
| 40 × 60 × 40 cm | Standart Taşıma Kolisi, Yorgan/Yastık | 96.000 cm³ | 32,00 Desi (Ağır Kargo!) | 19,20 kg (19,5 kg) |
| 60 × 80 × 60 cm | Büyük Endüstriyel / Mobilya Kolisi | 288.000 cm³ | 96,00 Desi (Lojistik/Ambar) | 57,60 kg |
Somut Örnek Hesaplama Senaryosu (Çoklu Koli ve Ücretlendirme Kararı)
Senaryo: Bir e-ticaret satıcısı müşterisine 30 cm × 50 cm × 40 cm ebatlarında bir koli gönderecektir. Kolinin içindeki ürün 8,5 kg ağırlığındadır. Bu gönderi yurt içi kargoda kaç desi/kg üzerinden ücretlendirilir?
- Adım 1 (Koli Hacmi):
30 × 50 × 40 = 60.000 cm³. - Adım 2 (Yurt İçi Desi Hesabı):
60.000 / 3.000 = 20 Desi. - Adım 3 (Terazi vs Desi Kıyaslaması): Terazi ağırlığı
8,5 kg, hacimsel ağırlık ise20 Desi'dir.20 > 8,5olduğu için kargo firması bu gönderiyi 8,5 kg'dan değil, 20 Desi tarifesinden faturalandırır! - Koli Küçültme Tasarrufu: Eğer satıcı kolinin üstündeki boşluğu maket bıçağıyla çizip yüksekliği 40 cm'den 25 cm'ye indirirse yeni desi
(30 × 50 × 25) / 3000 = 12,5 Desi'ye düşer ve tek siparişte 7,5 desilik kargo maliyeti cebinde kalır!
Sık Yapılan Hatalar ve E-Ticaret Paketleme İpuçları
- 30 Desi Sınırı (Kargo Kabul Limiti): Türkiye'deki standart kurye şirketleri ve pazaryeri anlaşmaları genellikle 30 Desi / 30 kg üzerindeki paketleri "Kurye" kapsamından çıkarıp "Ağır Kargo / Lojistik" tarifesine sokar ve fiyatlar katlanarak artar. 36 desilik büyük tek bir koli göndermek yerine siparişi 2 adet 18 desilik ayrı pakete bölmek çoğu zaman %40 daha ucuzdur.
- Balonlu Naylon (Patpat) Şişkinliği: Kargo aktarma merkezlerindeki otomatik lazerli 3D hacim ölçüm cihazları (DWS), kolinin en dışta kalan şişkin noktasını baz alır. Koli dışına sarılan gevşek balonlu naylonun her kenardan +2 cm şişkinlik yapması 10 desilik koliyi 13 desiye çıkarır.