Toptan ve Perakende Kâr Marjı (Margin) vs Maliyet Üzeri Kâr (Markup) Hesaplama Rehberi
Toptan ve perakende kâr marjı (Markup vs Margin) hesaplayıcı; üretim, ithalat veya toptan ticarette birim maliyetin üzerine eklenen Maliyet Üzeri Kâr Oranı (Markup / Zam Oranı) ile satış fiyatının içindeki Brüt Kâr Marjını (Gross Profit Margin) karşılaştırmalı olarak çözümleyen; yanlış fiyatlama nedeniyle iskonto yapıldığında ana sermayenin erimesini önleyen ticari finans aracıdır.
Ticarette En Büyük Fiyatlama Tuzağı: Markup (Maliyet Kârı) vs Margin (Satış Marjı)
Perakende ve toptan ticarette iflaslara yol açan en yaygın matematik hatası, "100 TL'ye aldığım ürüne %50 kâr koyup 150 TL'ye sattım; müşteriye kasada %40 indirim yaparsam yine %10 kârım kalır" düşüncesidir! Bu düşüncedeki satıcı 150 TL'ye %40 indirim yaptığında ürünü 90 TL'ye satar ve sermayesinden -10 TL zarar eder! Çünkü maliyetin üzerine eklenen oran Markup, satış fiyatının içindeki kâr payı ise Margin'dir:
- 1. Brüt Kâr Tutarı (TL):
Brüt Kâr (TL) = Satış Fiyatı - Birim Maliyet - 2. Markup (Maliyet Üzerine Eklenen Kâr Oranı %):
Paydada Maliyet vardır:
Markup (%) = [(Satış Fiyatı - Maliyet) / Maliyet] × 100 - 3. Margin (Satış Fiyatı İçindeki Brüt Kâr Marjı %):
Paydada Satış Fiyatı (Ciro) vardır:
Margin (%) = [(Satış Fiyatı - Maliyet) / Satış Fiyatı] × 100 - 4. Hedeflenen Brüt Marjı (Margin) Yakalamak İçin Satış Fiyatı Formülü:
Maliyetin üzerine %30 eklemek (Maliyet × 1,30) size %30 marj vermez (%23,08 marj verir!). Gerçekten %30 Brüt Kâr Marjı elde etmek için maliyet(1 - 0,30)'a bölünmelidir:
Hedef Satış Fiyatı = Birim Maliyet / [1 - (Hedef Margin % / 100)]
Markup (Maliyet Kârı) ile Margin (Satış Marjı) Dönüşüm Referans Tablosu
Bir ürünün maliyetini kaçla çarparsanız (Çarpan / Katsayı) yüzde kaç Markup ve yüzde kaç gerçek Brüt Kâr Marjı (Margin) elde edeceğinizi gösteren finansal tablo aşağıdadır:
| Maliyet Çarpanı | Markup (Maliyete Eklenen %) | Gerçek Brüt Kâr Marjı (Margin %) | Örnek (Maliyet = 100 TL İse Satış Fiyatı) | Zarar Etmeden Yapılabilecek Maks. İndirim |
|---|---|---|---|---|
× 1,25 |
+%25,0 Markup | %20,00 Margin | 125,00 TL (25 TL Kâr) | En fazla %20,0 indirim |
× 1,333 |
+%33,3 Markup | %25,00 Margin | 133,33 TL (33,3 TL Kâr) | En fazla %25,0 indirim |
× 1,428 |
+%42,9 Markup | %30,00 Margin | 142,86 TL (42,9 TL Kâr) | En fazla %30,0 indirim |
× 1,50 |
+%50,0 Markup | %33,33 Margin | 150,00 TL (50 TL Kâr) | En fazla %33,3 indirim |
× 2,00 (Keystone) |
+%100,0 Markup | %50,00 Margin | 200,00 TL (100 TL Kâr) | En fazla %50,0 indirim |
× 2,50 |
+%150,0 Markup | %60,00 Margin | 250,00 TL (150 TL Kâr) | En fazla %60,0 indirim |
× 3,00 |
+%200,0 Markup | %66,67 Margin | 300,00 TL (200 TL Kâr) | En fazla %66,7 indirim |
Somut Örnek Hesaplama Senaryosu (Üretici → Toptancı → Perakendeci Zinciri)
Senaryo: Bir tekstil atölyesi bir gömleği 240 TL'ye mal etmektedir. Atölye bu gömleği toptancıya %25 Brüt Kâr Marjı (Margin) ile satmak istemektedir. Toptancı ise aldığı fiyatın üzerine %50 Markup koyarak perakende mağazaya satacaktır.
- Adım 1 (Üreticinin Toptan Satış Fiyatı - %25 Margin Hedefi):
Yanlış hesap:240 × 1,25 = 300 TL(Bu %25 Markup'tır, marjı %20'de kalır!).
Doğru Hesap:240 / (1 - 0,25) = 240 / 0,75 = 320,00 TL. (Sağlama: 320 TL satışta 80 TL kâr vardır;80 / 320 = %25 Margin,80 / 240 = %33,33 Markup). - Adım 2 (Toptancının Perakendeciye Satış Fiyatı - %50 Markup):
320 TL × 1,50 = 480,00 TL(Toptancının kârı 160 TL olup, satış marjı160 / 480 = %33,33'tür).
Sık Yapılan Hatalar ve Fiyatlama Uzman İpuçları
- İskonto ve Pazaryeri Komisyonu Daima "Margin" Üzerinden Çalışır: Müşteriye verdiğiniz indirim kuponu da, Trendyol/Hepsiburada'nın kestiği %20 komisyon da ürünün maliyeti üzerinden değil, Satış Fiyatı (Ciro) üzerinden kesilir. Dolayısıyla pazaryeri komisyonu %22 olan bir kategoride satış yaparken maliyetinize +25% Markup koyarsanız (Margin = %20), her satışta %2 zarar edersiniz!