TR IBAN Doğrulama (ISO 13616 MOD-97-10 Algoritması) ve EFT Banka Kodu Çözümleme Rehberi
TR IBAN doğrulama ve banka çözümleyici; Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tebliğleri ve uluslararası ISO 13616 standardına göre yapılandırılmış 26 haneli Türkiye IBAN (International Bank Account Number) numaralarını MOD-97-10 (ISO/IEC 7064) matematiksel sağlama algoritmasıyla doğrulayan; IBAN içerisinden 5 haneli TCMB EFT Banka Kodunu, banka adını, kontrol basamaklarını ve 16 haneli müşteri hesap numarasını ayrıştıran finansal doğrulama aracıdır.
26 Haneli Türkiye (TR) IBAN Anatomisi ve Hane Kırılımı
Türkiye'de kullanılan tüm IBAN numaraları boşluksuz tam 26 alfanümerik karakterden oluşur ve her hanenin sabit bir görevi vardır (Örnek: TR33 0006 1005 1978 6457 8413 26):
- 1. ve 2. Hane (Ülke Kodu - 2 Harf): ISO 3166-1 alpha-2 standardına göre Türkiye'yi temsil eden
TRharfleridir. - 3. ve 4. Hane (Kontrol Basamakları - 2 Rakam): Yanlış tuşlamayı (tek hane hatasını veya iki hanenin yer değiştirmesini) %99 oranında yakalayan MOD-97-10 Check Digit rakamlarıdır (Örnekte:
33). - 5. – 9. Hane (TCMB Banka Kodu - 5 Rakam): Hesabın ait olduğu bankanın Merkez Bankası EFT sistemindeki 5 haneli resmi kodudur (Örnekte:
00061— Türkiye İş Bankası ise00064, Ziraat Bankası00010). - 10. Hane (Rezerv Alan - 1 Rakam): TCMB tarafından ileride kullanılmak üzere ayrılmış olup tüm mevcut hesaplarda
0(Sıfır) değerini alır. - 11. – 26. Hane (Temel Banka Hesap Numarası - BBAN - 16 Karakter): Bankanın kendi iç yapısına göre şube kodu, müşteri numarası ve ek hesap numarasını barındıran 16 haneli bloktur.
Türkiye'deki Başlıca Bankaların Resmi TCMB 5 Haneli IBAN / EFT Kodları Tablosu
Bir IBAN numarasının 5. ile 9. haneleri arasındaki 5 rakama bakarak hesabın hangi bankaya (kamu, özel mevduat veya katılım bankasına) ait olduğunu anında tespit edebilirsiniz:
| 5 Haneli IBAN Banka Kodu | EFT Kodu | Resmi Banka Adı | Banka Türü |
|---|---|---|---|
00010 |
0010 | T.C. Ziraat Bankası A.Ş. | Kamu Mevduat Bankası |
00012 |
0012 | Türkiye Halk Bankası A.Ş. (Halkbank) | Kamu Mevduat Bankası |
00015 |
0015 | Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O. (VakıfBank) | Kamu Mevduat Bankası |
00046 |
0046 | Akbank T.A.Ş. | Özel Mevduat Bankası |
00062 |
0062 | Türkiye Garanti Bankası A.Ş. (Garanti BBVA) | Özel Mevduat Bankası |
00064 |
0064 | Türkiye İş Bankası A.Ş. | Özel Mevduat Bankası |
00067 |
0067 | Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. | Özel Mevduat Bankası |
00111 |
0111 | QNB Bank A.Ş. (Enpara.com: 00157) |
Özel Mevduat Bankası |
00134 |
0134 | DenizBank A.Ş. | Özel Mevduat Bankası |
00205 / 00206 |
0205 / 0206 | Kuveyt Türk / Türkiye Finans Katılım Bankası | Katılım Bankası |
Somut Matematiksel Doğrulama Senaryosu: MOD-97-10 Algoritması Nasıl Çalışır?
Senaryo: Girilen 26 haneli bir TR IBAN numarasının yazım hatası içerip içermediği bankacılık yazılımında şu 4 adımlı ISO 7064 MOD-97-10 algoritmasıyla test edilir:
- Adım 1 (İlk 4 Karakteri Sona Taşıma): IBAN'ın başındaki
TRxx(Ülke kodu ve 2 kontrol basamağı) kesilerek 26 haneli dizinin en sağına eklenir. - Adım 2 (Harfleri Sayıya Dönüştürme): Alfabetik harfler
A=10, B=11, C=12 ... R=27, T=29, Z=35tablosuna göre iki basamaklı sayılara çevrilir. Türkiye içinT = 29veR = 27olduğundanTRyerine2927yazılır (böylece 28 basamaklı dev bir tam sayı oluşur). - Adım 3 (97'ye Bölümden Kalan - Modulo 97): Elde edilen 28 basamaklı sayı 97'ye bölünür (BigInt Modulo).
- Adım 4 (Karar Kriteri): Bölme işleminin kalanı tam olarak
1(Bir) ise IBAN matematiksel olarak GEÇERLİDİR. Kalan 1'den farklı bir sayıysa (0 dahil) IBAN'da kesinlikle tuşlama hatası vardır!
Sık Yapılan Hatalar ve Finansal Güvenlik İpuçları
- Matematiksel Geçerlilik vs Alıcı Ad-Soyad Eşleşmesi: MOD-97 doğrulamasından "Geçerli" çıkan bir IBAN, numaranın yazım hatası içermediğini ve banka/hesap formatının doğru olduğunu kanıtlar; ancak EFT/FAST yaparken paranın geri dönmemesi için Alıcı Adı-Soyadı (veya Ticari Ünvanı) bilgisinin de bankadaki kayıtla birebir örtüşmesi şarttır.
- Enpara.com IBAN Değişikliği: QNB Finansbank bünyesinden ayrılarak bağımsız Enpara Bank A.Ş. lisansına geçen hesaplarda eski
00111banka kodu yerine yeni00157banka kodlu IBAN'lar kullanılmaktadır.